kathimerini.

«Η Ελλάδα είναι παντού»...27.6.2010

Tου Παντελη Μπουκαλα

Μόλις πρωτοείδα το σλόγκαν «Η Ελλάδα είναι παντού» γραμμένο στο λεωφορείο που χρησιμοποιούσε η ποδοσφαιρική μας Εθνική για τις μετακινήσεις της στις πόλεις της Νότιας Αφρικής, το μυαλό μου πήγε στον πολυταξιδεμένο Νίκο Καββαδία και τη «Βάρδια» του. Θυμάται λοιπόν και αφηγείται στους συντρόφους του ένα από τα πρόσωπα αυτού του εξαιρετικού πεζογραφήματος:

«Ημουνα ναύτης τότε μ’ ένα του Κούπα. Νιάνιαρο. Πιάσαμε κει πάνου σ’ ένα νησί από δαύτα, για δέρματα. -Εξυσε το κούτελό του - Δε θυμάμαι πώς το λέγανε... Κόσκα... Κίσκα.... Ετσι κάπως. Κρύο. Κατούραγες και δεν πρόφταινε να φτάσει κάτου. Πάγωνε στον αγέρα. Πόρτο να σου πετύχει! Κάτι αποθήκες σκεπασμένες με τσίγκο. Ούλο νύχτα. Πώς να κοιμηθείς στην πλώρη... Βγήκαμε πεντέξι Κεφαλονίτες παρέα. Πίσω από τις αποθήκες ανακαλύψαμε ένα χαμηλό σπίτι, μ’ ένα φανάρι κρεμασμένο, που ’γραφε: Spirits and wines, smoke and matches. Για γυναίκες δεν έλεγε. Μας άνοιξε ντυμένος βαριά, σα Σκιμώος. Κάτι τεράστια μουστάκια ξεπετιόνταν άγρια από το φασκιωμένο μούτρο του. “Sit down Sorrs”, μας είπε σα να μας έβριζε. Καθίσαμε σε κάτι μπάγκους μπρος σ’ ένα χαμηλό τραπέζι και του παραγγείλαμε μια μποτίλια πιοτό. Το πάτωμα ήταν στρωμένο ροκανίδι. Κάνα δυο ράφια με σκονισμένες μποτίλιες, στον τοίχο. Πάτησε σ’ ένα σκαμνί για να φτάσει το ράφι. Γλίστρησε, να κατάφερε να μην του φύγει η μποτίλια απ’ τα χέρια.

“– Πού σας γεννόσπερνε, παλιοκερατάδες Εγγλέζοι. Σκατά στην ψυχή του Μέτελα... Το χάβαρο που σας πέταγε. Κι εσάς και τη μονέδα και την παντιέρα σας”.

Πέσαμε κάτω και κυλιόμαστε ξεροί από τα γέλια. Τα ’χασε.

“– Από πού ’σαι μπάρμπα;”

“Μπαρμπαριά και Τούνεζι να σας κόψει. Από την Κεφαλονιά. Γιατί, ωρέ;”

Τσακίστηκε να μας περιποιηθεί, μα δεν έπαψε στιγμή να βλαστημά. Μας ρώτησε και για τα τριακόσια εξήντα τρία χωριά. Είχε φύγει εικοσάρης. Είχε γυρίσει όλο τον κόσμο κι είχε κατασταλάξει σε κειο το νησί. Γέρος πια.

“– Εδώ θα πεθάνω, μας είπε. Δεν θα ξαναδώ Δειληνάτα. Στον πάγο θα με χώσουνε και δε θα λιώσω.

– Και γιατί δε γυρίζεις στην πατρίδα;

– Για το αντί... μας αποκρίθηκε. Τρεις καθάρισα σε μια νύχτα.

– Δε σε πιάνει ο νόμος, του ’παμε, έπειτ’ από τόσα χρόνια.

– Να χέσω το νόμο, φώναξε. Η Κεφαλονιά έχει τον δικόνε της νόμο κι εκειός με πιάνει. Ο νόμος τση φαλτσέτας. Δεν πάω πουθενά”».

Κεφαλονίτης μιλάει, Κεφαλονίτης γράφει, ελευθερωμένος είναι φυσικά ο λόγος και νόστιμος, τι άλλο. Να τος λοιπόν ο Ελληνας, με το μαγαζάκι του στο νησί Κίσκα, μια εκ των Αλεουτίων Νήσων της Αλάσκας, να βρίζει τον Μέτελα, τον Μέτλαντ δηλαδή, τον Αγγλο αρμοστή των Ιονίων Νήσων, και να εξηγεί πώς βρέθηκε στην ανάγκη να ξενιτευτεί, να γνωρίσει τα τέσσερα πέρατα του κόσμου και να αναζητήσει τελικά απάγκιο στον Βόρειο πόλο· ένα τριπλό φονικό ήταν η αιτία. Ο γείτονάς του, ο Ιθακήσιος Οδυσσέας (που κάποιοι από τους μελετητές ή και ανασχεδιαστές του παρελθόντος τον θέλουν κι αυτόν Κεφαλονίτη), βρέθηκε για άλλο λόγο είκοσι χρόνια μακριά από το νησί του, για να μας κληροδοτήσει έτσι το πρότυπο του ακόρεστου για εμπειρίες ταξιδευτή, προς το οποίο τείνουμε ή τέλος πάντων θέλουμε να πιστεύουμε ότι τείνουμε. Να, ένας βεβαιωμένα συντοπίτης του ήρωα του Καββαδία, ο Κωνσταντίνος Γεράκης, γεννημένος στην Κεφαλονιά το 1647, μπάρκαρε σε μικρή ηλικία, βρέθηκε στο Λονδίνο, έμαθε γλώσσες και λογιστικά, υπηρέτησε στο Μαδράς στην «Εταιρεία των Ανατολικών Ινδιών», αλλά οι φιλοδοξίες του δεν έμεναν ικανοποιημένες· επιδόθηκε λοιπόν στην παράνομη ναυτιλία, ναυάγησε στα νερά του Σιάμ (τη σημερινή Ταϊλάνδη), αιχμαλωτίστηκε, αιχμαλώτισε με τη σειρά του, και χάρη στις γνώσεις και τη γλωσσομάθειά του, τον πρωθυπουργό της χώρας, ανέλαβε τα οικονομικά του κράτους, άσκησε καθήκοντα πρωθυπουργού και αντιβασιλιά, ώσπου, ύστερα από μια εξέγερση, συνελήφθη, βασανίστηκε και θανατώθηκε. Και για να μην ξεμακρύνουμε από τα νερά του Ιονίου, ας θυμηθούμε άλλον έναν κοσμογυρισμένο, τον Λευκάδιο Χερν: Γεννήθηκε στη Λευκάδα το 1850 από πατέρα Ιρλανδό και μητέρα Ελληνίδα, από σπουδαία οικογένεια των Κυθήρων, έφυγε μικρός από το νησί για να πάει στο Δουβλίνο, βρέθηκε έπειτα στην Αμερική και τις Δυτικές Ινδίες και καταστάλαξε στην Ιαπωνία. Με το καινούργιο του όνομα, Γιάκουμο Κοϊζούμι, και βουδιστής πια, αναγνωρίστηκε με τα χρόνια ως εθνικός συγγραφέας της μακρινής χώρας. Ιδού λοιπόν ένας πολυτάραχος βίος που θέτει σε πραγματικές βάσεις το ερώτημα αν γεννιέται κανείς Ελληνας (ή Ιρλανδός ή Ιάπωνας κ. ο. κ.) ή αν γίνεται.

Βιογραφικά σαν του Κεφαλονίτη του Καββαδία ή του Γεράκη και του Λευκάδιου Χερν θα μπορούσε να βρει κανείς αμέτρητα. Οι άνθρωποι, όχι μόνο οι Ελληνες, βρίσκονται σε διαρκή κίνηση, ατομική ή μαζική, εκούσια ή καταναγκαστική. Ο πόλεμος (κατακτητικός ή αμυντικός), η κατοχή της πατρίδας σου, η φτώχεια, αλλά και ο τυχοδιωκτισμός, ο κοσμοπολιτισμός, η καθαυτό όρεξη της φυγής, γράφουν αέναα διαδρομές πάνω στην υδρόγειο. Και οι άνθρωποι και υπηκοότητα αλλάζουν και σε άλλη θρησκεία μπορεί να αφιερωθούν και τη γλώσσα τους να ξεχάσουν από γενιά σε γενιά μετανάστευσης ή διασποράς. Ορισμένοι ριζώνουν και προκόβουν στη νέα πατρίδα τους, κάποιοι πνίγονται από τους καημούς της ξενιτιάς και τη νοσταλγία, οι περισσότεροι ζουν για χρόνια σαν πολίτες δεύτερης κατηγορίας· δεν έχει πολλά σενάρια η ιστορία και ο μαζικός βίος.

Το «Η Ελλάδα είναι παντού» λοιπόν έχει την αλήθεια του, αλλά ούτε αποκλειστικό γνώρισμα ή προνόμιο και αποδεικτικό ανωτερότητας της Ελλάδας και των Ελλήνων είναι (κι άλλες χώρες, πολλές, κι άλλοι λαοί έχουν αφήσει τα σημάδια τους σε κάθε γωνιά του πλανήτη) ούτε αυτές οι όπου γης εστίες, μικρές και μεγάλες, συστήνουν έναν καβαφικό «ελληνικό καινούργιο κόσμο, μέγα». Κι ακόμα και αν παραβλέψουμε ότι στην περίοδο που διανύουμε το όνομα «Ελλάδα» δεν έχει καλό ήχο στα αυτιά αρκετών λαών, ή τουλάχιστον των ηγετών τους (σαν χώρα της οκνηρίας, του μικρομεγαλισμού και της διαφθοράς δεν μας προσδιορίζουν, άδικα έστω και αυθαίρετα;), και πάλι δεν έχουμε σπουδαίους λόγους να πιστεύουμε ότι το όνομα «Ελλάδα» το διαβάζουν όλοι με τον δικό μας τρόπο και του δίνουν όλοι την αξία με την οποία το προικίζουμε εμείς. Δεν έχουμε, ας πούμε, λόγους να πιστεύουμε ούτε πως οι σημερινοί Πέρσες οφείλουν να διδάσκουν τα παιδιά τους ότι ο Μεγαλέξανδρος εκπολίτισε τους προγόνους τους ούτε ότι οι σημερινοί μετανάστες, όσοι μάλιστα αδικούνται κατάφωρα, θα επιστρέψουν κάποτε στη γενέτειρά τους σαν διαφημιστές της ελληνικής φιλοξενίας και σπορείς του «ελληνικού πνεύματος». Την αντίληψη ενός λαού για κάποιον άλλον τη σχηματίζει η ιστορία και όχι η αυτοδικαιωτική φυλετική ή εθνική μυθοπλασία. Ας ελπίσουμε τουλάχιστον ότι το σλόγκαν «Η Ελλάδα είναι παντού» δεν το υπαγόρευσαν όσοι, εγκάθειρκτοι της ιδεοληψίας τους, είναι πεπεισμένοι ότι ο κόσμος όλος είναι ένα υποπόδιο του αυτοκρατορικού ποδός μας.

Πείτε μας τη γνώμη σας

Σχόλια

STRIKES | 29.06.2010

Clashes reported in Athens as thousands protest debt measures

Thousands have taken to the streets of Athens

Protesters and police have clashed in the Greek capital, Athens, after thousands of public sector workers walked off the job in a new round of nationwide strikes. Transport, hospitals and media have all been affected.

Violent clashes have broken out between demonstrators and police on the streets of the Greek capital, Athens, as some 10,000 people took to streets to protest the government’s austerity measures intended to address Greece’s debt crisis.

Despite attracting fewer people than expected, the demonstration turned ugly when masked youths reportedly began throwing rocks and petrol bombs at riot police. In response, police fired teargas and used baton-charges at several sites around Athens to disperse the angry crowds. At least one police officer was reported injured in the clashes.

Public transport and other services around the country were also heavily disrupted as workers walked off the job to voice their anger over the government's proposed austerity measures.

Greek PM Papandreou faces an uphill battle against debt and public anger

Bus, ferry and train services were down, and schools, local media and banks were closed during the 24-hour walkout. Airports, however, remained open early on Tuesday, though domestic flights - including those to popular tourist islands - were affected.

The marches were scheduled to coincide with talks in the Greek parliament on controversial pension reforms that would see the retirement age raised to 65 and the mandatory period for pension contributions increased from 37 to 40 years.

"These measures won't help. They will only lead to deeper recession and poverty," said Despina Spanou, board member of the Adedy union, which helped organized the marches.

Government under pressure

The Greek government urgently needs to curb its massive budget deficit in exchange for a 110-billion-euro loan from the European Union and the International Monetary Fund (IMF) that has saved it from defaulting on its debt.

Many Greeks are already feeling the pinch from the government's cost-cutting measures, which include cuts in holiday bonuses for civil servants. Sales tax is also set to rise by 2 percent to 23 percent from July 1.

Three bank workers died during protests on May 5

Greece's two main airlines, Olympic Air and Aegean, have cancelled nearly 50 domestic flights on Tuesday, including many to popular tourist destinations on the Greek islands. Overseas flights are not affected by the strikes.

Ferry connections are also set to be disrupted, contributing to the vital tourism industry's woes. Tourism makes up 17 percent of Greece's national income and is crucial for any sustained revival of the flagging Greek economy.

Tuesday's nationwide strike is the fifth major walkout this year. The biggest turnout so far was on May 5, when 50,000 workers marched in Athens and three people were killed in the fire-bombing of a bank in the Greek capital.

Author: Darren Mara, Gabriel Borrud (Reuters/AFP/DPA)
Editor: Chuck Penfold

dw

Εθνικό σχέδιο για τα προγράμματα σπουδών ελληνικής γλώσσας Γιωτα Μυρτσιωτη ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ. «Οταν δεν βρίσκουμε τις λέξεις, πιανόμαστε στα χέρια!». Τη φράση της Γαλλίδας ακαδημαϊκού και ελληνίστριας Ζακλίν ντε Ρομιγί επικαλέστηκε η υπουργός Παιδείας κ. Αννα Διαμαντοπούλου για να επισημάνει τη σημασία της γλωσσικής αγωγής στο εκπαιδευτικό σύστημα. Κατά την έναρξη της τριήμερης συνάντησης εργασίας για την «Ελληνική γλώσσα και τη Γλωσσική Αγωγή» που διοργανώνει το Κέντρο Ελληνικής Γλώσσας στη Θεσσαλονίκη, ενώπιον του υπεραιωνόβιου ομότιμου καθηγητή της Φιλοσοφικής του ΑΠΘ κ. Εμμανουήλ Κριαρά (104 ετών), ο οποίος επέμεινε στην ενίσχυση της καλλιέργειας των σχέσεων δασκάλου-μαθητή, στον περιορισμό των αρχαίων ελληνικών στο γυμνάσιο, στην αξιολόγηση δασκάλων και μαθητών, αλλά και στον εθισμό των μαθητών στην έρευνα, η κ. Διαμαντοπούλου ξεδίπλωσε το εθνικό στρατηγικό σχέδιο του υπουργείου για τα προγράμματα σπουδών εντός της χώρας και τα κέντρα ελληνομάθειας εκτός συνόρων. Μεταξύ των προτάσεων για τη διδασκαλία της γλώσσας στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, στα σχολεία του εξωτερικού, στους ανήλικους και ενήλικους παλιννοστούντες και μετανάστες εντάσσεται η δημιουργία ενός ισχυρού Οργανισμού για την ελληνική γλώσσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό που θα πιστοποιεί την ελληνομάθεια. Θα έχει τη μορφή ενός Διεθνούς Δικτύου Σημείων Επαφής με την Ελληνική Γλώσσα και τον ελληνικό πολιτισμό και θα βρίσκεται σε διασύνδεση με τις έδρες ελληνικών σπουδών και των τμημάτων ελληνομάθειας ανά τον κόσμο. Το διεθνές Δίκτυο με το όνομα «Λόγος» (Logos) θα έχει τον χαρακτήρα του «Γκαίτε» ή του Βρετανικού Συμβουλίου, όπως εξήγησε η κ. Διαμαντοπούλου, και θα συντονίζει τους 400 πυρήνες διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας ανά τον κόσμο. Ταυτόχρονα προωθεί την ιδέα της σύστασης ενός Εθνικού Συμβουλίου για την προώθηση της ελληνικής γλώσσας, ενώ μελετά τη σύσταση Ειδικής Γραμματείας για την Ελληνική Γλώσσα για τον σχεδιασμό τεσσάρων εμπλεκόμενων υπουργείων (Παιδείας, Οικονομικών, Εξωτερικών, Πολιτισμού) που στηρίζουν τη λειτουργία των τμημάτων στις πέντε ηπείρους. kathimerini.

Αλαφροσημειόματα.

Αλαφροσημειόματα.1939 καλοκαίρι.Στον ίσκιο του λιθόστρατου τ’απογιοματάκι για περίπατο.Ηταν όντως απροσδόκητη εμπειρία .Τα μαγαζιά ολάνοιχτα και δροσερά ,χάρις στους ανεμιστήρες τους,τους εμπόρους όρθιους στις πόρτες τους να χαζεύουν αλιεύοντας τον πελάτη,άλλοι μέσα σε συναλλαγές να μετράνε δουλιές, παράδες και ευγένεια, ακόμη και χαριεντισμοί -πειράγματα πέφτανε στον αέρα προσδοκώντας κατι νέο να βγεί από την απέναντι πόρτα, σερνικό για θηλυκό δεν είχε σημασία, γιατί στην βόλτα πάνω στηριζότανε η πελατεία ο χαιρετισμός και ο καλός ο λόγος. Ειχε δεν είχε ήτανε περίπατος,συν την διασκέδαση της διαφορετικής αρμονίας, που πολλά σπίτια διέθεταν πιάνα σκορπώντας τις μελωδίες τους από τα ανοιχτά μπαλκόνια. Παρέες νέοι και νέες με το χαρτζηλίκι του πατέρα ως επί το πλείστον, ατενίζοντας κάτι νέο σε βιτρίνα, βολιδοσκοπούσαν ποιότητα και τιμή, ψώνιζαν και θα περνούσε ο πατέρας η η μάνα αργότερα να το πληρώσει. Το επί πιστώσει ήτανε συνήθειο.Η ζωή με το πέσιμο του σκότους βάδιζε για την μεγάλη πλατεία για την συνεχιση του περιπάτου.Εφερε η περίσταση να αναγράψω το παραπάνω κομματάκι ζωής του απογιόματος στο μικρό τότες ανθρώπινο Αργοστόλι από μια βίζιτα σε μια έκθεση πιάνου εδώ στο Τορόντο . Θυμήθηκα το λιθόστρατο που τώρα είναι μεταμορφωμένο από την παγκοσμιοποίηση .Μεγάλα παληού στύλ πιάνα με ουρά ,κι άλλα μέτρια ,ακόμη μικρότερα σε ποικίλους χρωμματισμούς -με τεχνολογικούς νεωτερισμούς- ,σε σημείο που την ίδια μελωδία ακούς να παίζετε νορμάλ και επί πλέον σε δυό διαφορετικά στύλ ακροάματος, που σε αφίνει σύξυλο η έκπληξη.Την επανάληψη του ακούσματος απολαμβάνεις , μη παίζοντας το όργανο κι'ετσι νοιώθεις και τον κόπο σου και τα αμαρτήματά σου. Χώρα παραγωγής η Ιαπωνία. Τιμές για καλό πιάνο με πενταετή εγγύηση 2.000 δολάρια.Τα παραπάνω δεν είναι διαφήμηση ,είναι ομορφη διαπίστωση.λορνιόν
POSTED BY LORNION AT 4:57 PM

Πολιτισμός | 28.06.2010

Σεισμογράφοι της κοινωνίας οι άνθρωποι του πνεύματος

Ο Γιόαχιμ Γκάουκ είναι ο υποψήφιος της αντιπολίτευσης για την προεδρία της δημοκρατίας

Δύο εβδομάδες πριν από τη μεθαυριανή εκλογή προέδρου της δημοκρατίας στη Γερμανία 140 καλλιτέχνες και λογοτέχνες υπέγραψαν κοινή δήλωση στήριξης του υποψήφιου Γιόαχιμ Γκάουκ. Απηχούν την κυρίαρχη τάση στην κοινή γνώμη.

Η κοινή δήλωση στήριξης του Γιόαχιμ Γκάουκ ήταν μια πολιτική παρέμβαση ιδιαίτερης σημασίας. Είναι δεδομένη η αντιπαράθεση της κυβέρνησης Μέρκελ που προτείνει τον κομματικό υποψήφιο Κρίστιαν Βουλφ και της αντιπολίτευσης Σοσιαλδημοκρατών και Πρασίνων που προτείνουν τον Γιόαχιμ Γκάουκ, έναν από τους πρωτεργάτες της ειρηνικής επανάστασης που οδήγησε στην πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Μεταξύ αυτών που υπέγραψαν τη διακήρυξη είναι και η 41ός χρόνων Τάνια Ντίκερς. "Η εμπειρία μου ως λογοτέχνης είναι ότι το κοινό έχει μεγάλες προσδοκίες πέρα από τη συγγραφή ενός βιβλίου, να τοποθετείσαι δηλαδή για τα κακώς κείμενα στην κοινωνία και την πολιτική. Μου θέτουν ερωτήσεις με επιστολές, με email, στις εμφανίσεις μου, ερωτήσεις που δεν μπορούν απλά να απαντηθούν, για την αγάπη, το θάνατο, τη σωτηρία της Γερμανίας. Πράγματι ο κόσμος ακούει τους συγγραφείς όταν δεν ακούει πλέον τους πολιτικούς".

Ο Γκάουκ ήταν ο «άρχοντας» των φακέλων της Stasi

Η συγγραφέας Τάνια Ντίκερς υπέγραψε τη δήλωση στήριξης του ΓκάουκΗ Τάνια Ντίκερς στηρίζει την υποψηφιότητα του Γιόαχιμ Γκάουκ, του αγωνιστή κατά του κομμουνιστικού καθεστώτος της DDR που για 10 χρόνια ήταν επικεφαλής της υπηρεσίας που διαχειρίστηκε τους φακέλους της Στάζι, τη δυσκολότερη κοινωνικά κληρονομιά που άφησε η κατάρρευση του Tείχους. Ζει στο Βερολίνο, στην πόλη της όσμωσης δυτικής και ανατολικής Ευρώπης. "Η ανατολική Ευρώπη", λέει, "δεν είναι ένα ευρωπαϊκό νεκροταφείο, πολλοί Γερμανοί επισκέπτονται τις χώρες αυτές για καθαρά λόγους οικογενειακής βιογραφίας, δείχνουν ελάχιστο ενδιαφέρον για την εξέλιξη των χωρών αυτών. Θεωρώ λοιπόν σημαντικό να δημιουργούνται γέφυρες με τις χώρες αυτές, είναι απίστευτα ενδιαφέρον και είμαι χαρούμενη που είμαι μέρος αυτού του δικτύου".

Οι πολιτικοί δείχνουν ενδιαφέρον

Η Τάνια Ντίκερς διατηρεί πολλές επαφές με την ανατολική ΕυρώπηΈνα δίκτυο, μέσα από το οποίο η Τάνια Ντίκερς είναι σε συνεχή σύνδεση με πολλούς συναδέλφους της λογοτέχνες από χώρες της ανατολικής Ευρώπης, αλλά είναι σε διάλογο και με τους πολιτικούς. Εκείνο που διαπιστώνει είναι ότι οι πολιτικοί δείχνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη γνώμη των καλλιτεχνών και των ανθρώπων του πνεύματος."Θεωρούν ότι οι λογοτέχνες και οι καλλιτέχνες θα τους μεταφέρουν τις τάσεις της κοινής γνώμης, τα θέματα που κυριαρχούν στις μεταξύ τους συζητήσεις, τους βλέπουν σαν ένα είδος βαρόμετρου της σύγχρονης εποχής, το οποίο οι πολιτικοί ακούν με προσοχή".

Cornelia Rabitz / Γιώργος Παππάς

Υπεύθ. σύνταξης: Σπύρος Μοσκόβου

dw

AFRICA | 27.06.2010

The oil disaster the world prefers to ignore

Niger Delta: Paradise lost

While the world fixes its gaze on the plight of those affected by the Gulf of Mexico oil spill, there are millions of people at the far side of the Atlantic suffering the same fate. But their stories are rarely heard.

The tale of the Niger Delta is one of two halves. Farmed and fished and otherwise left to nature's devices, the 70,000-square kilometer (27,000 square miles) area of wetland boasts one of the highest concentrations of biodiversity in the world. With its intricate network of creeks, rivers, estuaries, mangrove and fresh swamps and abundance of tree and fish species, the ecology of the delta reads like a dream.

But living in it has become a nightmare. Where once it was possible for hungry locals to leave the cooking pot warming while they went outside to catch something to put in it, their waters have now become so contaminated that the fishing industry has all but ceased to be. And the reason is crude. Quite literally.

Oil was discovered in the Niger Delta in the mid 1950's and believing it would bring lasting prosperity to the area, the local population celebrated the find. When the first of the black gold was extracted from deep beneath their feet, it smelled of promise and of a plentiful future.

The pitter patter of acid rain

When the region first began to witness signs of environmental change such as an increase in gas levels, the local population attributed it to witchcraft and wizardry. It was only when people's roofs started to turn brown with just months of being put up that the first questions surfaced. As Prince Chima Williams, head of legal resources with the Environmental Rights Action group in the Niger Delta told Deutsche Welle, something was not right.

"Researchers began to find out that the brownish tone on the roofs was caused by acid rain and people came to realize the dangers inherent in this."

Ken Saro-Wiwa

The horrific extent of those dangers was brought to light by the non-violent campaign of writer and environmental activist Ken Saro-Wiwa, who rallied against Shell's degradation of the Niger Delta's Ogoniland region until his controversial judicial execution in 1995.

Although Shell pulled out of Ogoniland in 1993, it and several other major oil companies including ExxonMobil and Chevron are still very much at large across the delta. They are collectively responsible for some 10,000 kilometers of pipeline, much of which is aged and rusty and extremely prone to leak. The number of spills increases by the year - some say to as many as one per day - but the number of clean-ups does not keep pace.

Poor spill management

In the past, Shell, the largest of the petroleum corporations with a presence in the region, has gone on record saying that the majority of spills are a result of sabotage. Although there are certainly incidences of illegal siphoning, that is by no means the whole picture.

Nigerian government estimates say there are more than 2,400 spills in the region currently waiting to be cleaned up - some of them having occurred as long as 20 years ago. But those figures are considered modest by experts and campaigners such as Ben Amunwa of London-based Platform's 'Remember Saro-Wiwa' project. He says a lack of independent regulation makes it impossible to know the true extent of damage across the massive delta.

This pipeline fire burned for 45 days and nights.

"Because the region is so full of water, when spills do occur they impact much deeper than just the immediate site," Amunwa said. "A single spill can affect up to 42 communities, contaminating the water they depend on for drinking, cooking and other every-day purposes."

Oil spill handling in the Niger Delta, when it happens at all, is often haphazard and inadequate. Amunwa talks of local laborers being hired to dig six foot pits that are then filled with the contaminated soil and set on fire. The process not only emits further toxins into the environment but often leads to the uncontrollable burning down of crops and economical trees.

Money can buy bad behavior

And that, says Amunwa, is not all. If they so wish, multinationals can use a get-out clause not to have to tend to their spill at all. "Right now an oil company can simply pay the Nigerian government $7,000 (5,700 euros) to not clean up. Can you imagine that in the US? It's simply not possible."

Oil on water

In the West African nation, however it is, and far from the proceeds of such impossible dealings being invested back into the Niger Delta, the estimated 30 million-strong population is being left to foot the bill with their livelihoods and their lives.

"The average lifespan in the Niger Delta is 40," Williams said. "So you see people are living and counting the days."

Those days, he said, are filled with anguish and despair. No longer able to survive on the fruits of the earth and the bounty of the ocean, local communities have become dependent upon fish imported from other parts of Nigeria or abroad. And pollution has also rendered recognized farming untenable. In some communities people grow what they can just to keep their families from starving, while in others the pollution has become so bad that residents have been forced to move, often into urban slums.

Through the fence

By stark contrast Shell workers in the Niger Delta capital, Port Harcourt, live in a gated residential area which offers its inhabitants schooling, medical treatment, shopping, sporting facilities, a choir, a library, cookery classes and even a book club.

"In our normal community there is no light, no water, no hospital, no good roads, it is a gloomy community," Williams said. "But across the fence you see Shell where there is light almost 24 hours a day, an uninterrupted water supply, fine buildings and green vegetation."

Outside the Shell residential area compound

As for the vegetation outside the oil compound, widespread negligence has turned much of it black. So went wrong?

"It's a text book example of the resource curse where you have a country that is almost wholly dependent on oil revenues," Amunwa said. "There is a strong interest in the government keeping the oil companies happy and ensuring that they can cut corners when it comes to the environment or public safety."

And there is no reason to believe that corporations are going to change their behavior of their own volition. A group of experts recently estimated that it would cost some $20 billion to remediate the Niger Delta from the impact of known oil spills. Rather more than a few thousand dollars to ignore them.

Regulations are everything

What activists and the huge local population want to see are regulations that outlaw the kind of bad business ethics that have coated the delta's mangrove swamps with crude. Ben Amunwa said he calls on the new Nigerian president, Niger Deltan Goodluck Jonathan, to overhaul the regulatory system and pass tougher laws preventing oil companies from being allowed to pay to pollute.

Prince Chima Williams agrees that the country's new leader has a golden opportunity to bring about change, but he does not put much faith in Jonathan to do the decent thing.

Nigerian President Goodluck Jonathan

"This is a president who knows that Shell is the biggest polluter of the Nigerian environment, yet he appointed a former director of Shell as his minister of petroleum," Williams said. "That speaks for itself."

The general consensus among Niger Delta campaigners is that it will take a concerted international civilian, political and judicial effort to make the oil giants accountable for their mess.

"Responsibility needs to be imposed on the companies in London, the Hague, Houston, whereever they have their headquarters because they are escaping justice in Nigeria," Amunwa said.

Williams wants much the same thing. He calls on the international community and the European parliament in particular to sign treaties and declarations enforcing international standards of respectful corporate governance.

"If they can make binding regulations compelling corporations of European and American origin to behave the same way they do in Europe irrespective of the strength or weakness of government or how corrupt those governments are, we would see a difference," Williams concluded.

Author: Tamsin Walker
Editor: Rob Mudge

dw

Πολιτική | 26.06.2010

Μέρκελ: Σταθεροποίηση υπέρ της βιώσιμης ανάπτυξης

Η χρηματοοικονομική κρίση, η καταπολέμηση της φτώχειας, η αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, αλλά κυρίως η οικονομική ανάπτυξη είναι τα θέματα της ατζέντας στην διπλή σύνοδο κορυφής του G8 και G20 στον Καναδά.

Κατ` αρχήν συνεδρίασαν οι ηγέτες των επτά πιο ανεπτυγμένων χωρών του πλανήτη και της Ρωσίας στο Χαντσβίλ και ο κύκλος θα διευρυνθεί το απόγευμα με την συμμετοχή των αναδυομένων οικονομιών. Στον κύκλο αυτόν θα κυριαρχήσει το ζήτημα της παγκόσμιας ανάπτυξης και της νέας χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής που φιλοδοξούν να διαμορφώσουν οι σημαντικότερες χώρες του πλανήτη. Στόχος τους, να αποτρέψουν το ενδεχόμενο μιας νέας παγκόσμιας κρίσης όπως εκείνης που ξέσπασε πριν από δύο περίπου χρόνια και έθεσε σε κίνδυνο τις οικονομίες πολλών χωρών. Στο μεταξύ όμως έχει εξανεμισθεί η ισχυρή βούληση για ανατρεπτικές αλλαγές στο παγκόσμιο χρηματοοικονομικό σύστημα που διαπιστώναμε τους πρώτους μήνες της κρίσης. Και όχι μόνο.

Να αντλήσουμε βιώσιμες δομές

Στέφεν Χάρπερ, Άγκελα Μέρκελ και Ντέιβιντ Κάμερον χθες στο ΧαντσβίλΣτα δύσκολα θέματα προστέθηκε τώρα η διαμάχη Γερμανίας και ΗΠΑ για την ενδεδειγμένη στρατηγική εξόδου από την κρίση. Σταθεροποίηση των δημοσιονομικών ή ενίσχυση της ανάπτυξης με κρατικά χρήματα; Για την Άγκελα Μέρκελ η ανάπτυξη και σταθεροποίηση των δημοσιονομικών δεν τίθενται διαζευκτικά. «Το ζήτημα που θα πρέπει να συζητήσουμε είναι πώς θα σταθεροποιήσουμε τα δημοσιονομικά μας με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργήσουμε βιώσιμη ανάπτυξη, δηλαδή αυτό που επιδιώκουμε. Ως διεθνής κοινότητα αποδείξαμε τα προηγούμενα χρόνια ότι λάβαμε τα κατάλληλα μέτρα για την αντιμετώπιση της κρίσης. Στην σύνοδο του G20 το ζητούμενο είναι να καταδείξουμε με ποιον τρόπο θα αντλήσουμε από την κρίση εκείνη βιώσιμες δομές προκειμένου να μην επαναληφθεί στο μέλλον μια τέτοια κρίση», τόνισε η Γερμανία καγκελάριος.

Αντίθετα η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι η παγκόσμια οικονομία χρειάζεται ακόμη ενέσεις προκειμένου να βρει τον βηματισμό της. Η στρατηγική της δημιουργία νέων χρεών για την τόνωση της οικονομίας που προκρίνει ο Μπαράκ Ομπάμα έχει προκαλέσει νευρικότητα στην Ευρώπη. Μολονότι μέχρι στιγμής τίποτε δεν μαρτυρά ότι θα προκύψει κάποιος συμβιβασμός, εκτιμάται ότι στο τελικό ανακοινωθέν θα διατυπωθούν τα συμπεράσματα με τέτοιο τρόπο ώστε να μην επιστρέψει κανείς από τους ηγέτες ηττημένος στο σπίτι του. Άλλωστε, και οι δύο πλευρές δεν διαφωνούν επί της αρχής ούτε στη σημασία της ανάπτυξης ούτε στην αναγκαιότητα των περικοπών. Κάπως έτσι παραμένουν τα πράγματα και στο ζήτημα της συμμετοχής του χρηματοπιστωτικού τομέα στο κόστος της κρίσης.

Ο κόσμος χρειάζεται μια χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική

Δρακόντεια τα μέτρα ασφαλείας στο ΤορόντοΗ φορολόγηση των χρηματιστηριακών συναλλαγών που προτείνει η ΕΕ δεν βρίσκει την υποστήριξη των άλλων. Το ίδιο ισχύει και για την τραπεζική εισφορά. Η γερμανική πλευρά θα επιμείνει στις προτάσεις αυτές, γνωρίζοντας ότι δεν έχουν μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας. «Στα ζητήματα της τραπεζικής εισφορά και της φορολόγησης των χρηματιστηριακών συναλλαγών τα πράγματα δεν είναι όπως επιθυμούμε. Θα επιμείνουμε στις προτάσεις μας αλλά θα πρέπει να δούμε ρεαλιστικά ότι αυτές αντιμετωπίζονται με επιφυλάξεις, όχι μόνο από τις βιομηχανικές χώρες αλλά και από ένα μέρος των γοργά αναπτυσσομένων χωρών. Ο κόσμος χρειάζεται μια χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική. Εγώ και η ΕΕ θα την υποστηρίξουμε με όλες μας τις δυνάμεις», επισήμανε η καγκελάριος.

Κατά τη χθεσινή συνεδρίαση των 7 πιο ανεπτυγμένων χωρών και της Ρωσίας που είχε ως κύριο θέμα την αντιμετώπιση της φτώχειας και τη μείωση της βρεφικής θνησιμότητας στις αναπτυσσόμενες χώρες, ελάχιστες ήταν οι συγκεκριμένες αποφάσεις. Το κλαμπ το οκτώ πλουσίων χωρών αποφάσισε να διαθέσει 7,3 δισεκατομμύρια δολάρια για τον περιορισμό κατά τα δύο τρίτα της παιδικής θνησιμότητας και της μητρικής θνησιμότητας κατά τρία τέταρτα μέχρι το 2015.

Henrik Böhme/Σταμάτης Ασημένιος

Υπεύθ. Σύνταξης: Κώστας Συμεωνίδης

dw

Πείτε μας τη γνώμη σας »Αποστολή »Εκτύπωση »